با نگاهی به وضعیت بازسازی و مرمت خیابان ها برای معلولان؛ 

  شعارها در چاله های خیابان مدفون شده است

  اول صبح است، با هزار آرزو از خانه بیرون زده ، هرچند که پس از ازدست دادن پاهایش در آن تصادف لعنتی خود را محکوم به حبس ابد می داند ...

  سرویس اجتماعی برنا

  امروز تصمیم گرفته بدون همراهی اعضای خانواده در خیابان راه برود ، می خواهد تنها باشد ،احساس می کند بار اضافی است، مزاحم است ،شاید در تنهایی درد دل تنگی هایش را باد پاییزی با خود ببرد...

  پارک ملت تنها پارک نزدیک منزلشان است، مادر اگر بفهمد تنها بیرون آمده عصبانی می شود...هرچند که 26 سال دارد ولی با این وضعیتش از نظر خانواده کودکی 5 ساله است ،با هزار مکافات و گذشت از همه بی ملاحضه گی های مردم عرض خیابان را طی می کند و آهسته به سمت پیاده رو می رود غافل از اینکه چاله های پی در پی خیابان به انتظارش نشسته اند...

  دیگرظهر شده مادر غر می زند و در حالی که زخم های دست و صورتش را پانسمان می کند زیر لب می گوید: " آخه دختر آدم سالم هم تو این خیابان ها راحت راه نمی رود چه برسه به تو ..."؛ او دیگرخوب فهمیده بدون دیگران هیچ است...

  ***

  بر اساس آمار، در حال حاضر 10 تا 12 درصد از جمعیت کشور را افراد دارای معلولیت های مختلف تشکیل می دهند .و نزدیک به 3میلیون نفر از شهروندان را کم‌توانان جسمی تشکیل می‌دهند ،افرادی که حق دارند همانند سایرین از حقوق شهروندی بهره‌مند شوند اما به دلیل نامناسب‌بودن فضاها و محیط‌های شهری، از کمترین حقوق خود بی‌بهره‌اند و این در حالی است که بنا بر قانون مصوب جامع حمایت از حقوق معلولان – که بیش از 35 ماه از تصویب آن می‌گذرد- کلیه دستگاه‌های اجرایی موظف به رعایت و اجرای مناسب‌سازی معابر و فضاهای شهری شده‌اند.

  این مناسب‌سازی باید به گونه‌ای باشد که هر فرد ناتوانی بتواند بدون کمک دیگران، به این فضاها دسترسی داشته باشد؛ حال آن‌که نه‌تنها فضاهای مسکونی و تجاری کوچک نظیر سوپرمارکت‌ها، فروشگاه‌های مواد غذایی و داروخانه‌ها برای دسترسی کم‌توانان جسمی مناسب نیست که در ساخت و اجرای اغلب فضاهای اداری و عمومی هم اصول و ضوابط لازم رعایت نشده است.

  *معلول در تعاریف بین المللی

  نکته قابل تامل آن‌که بسیاری بر این تصورند که معلول، فردی است که دچار نقص عضو شده یا فلج باشد؛ حال آن‌که بر اساس تعاریف بین‌المللی، معلول به شهروندی اطلاق می‌شود که به هر دلیلی قادر به حرکت نباشد یا در تامین نیازهای روزمره خود با مشکل مواجه باشد یا در یک مقطع خاص زمانی قادر به انجام امور روزمره خود نباشد. بر همین اساس، سالخوردگان، بیماران، کودکان و زنان باردار نیز در شمار افراد معلول قرار می‌گیرند. از این رو، به این افراد «کم‌توان جسمی» اطلاق می‌شود که معادلی مناسب برای «معلول» است.

  بنابراین با افزودن این افراد- که شمار آنها اندک هم نیست- جامعه کم‌توانان جسمی رقم قابل توجهی را در بر می‌گیرد و از همین رو ضروری است تمام فضاهای شهری و محیط‌های عمومی اعم از آموزشی، تفریحی، خدماتی، تجاری و پزشکی برای دسترسی این افراد مناسب‌سازی شود، به گونه‌ای که هر فرد کم‌توان جسمی بتواند بدون کمک فرد ثالث، به این فضاها دسترسی داشته باشد.

  اما متاسفانه در کشور ما کمتر فضایی را می‌توان یافت که مطابق با ضوابط و مقررات طراحی و ساخته شده باشد. در این میان، بسیاری از مطب‌های پزشکان نه‌تنها آسانسور ندارد که در طبقه فوقانی واقع شده و جالب آن‌که مطب پزشکانی که تخصص آنها مرتبط با ناتوانی جسمی-حرکتی است.

  *شهرداران چه کرده اند؟

  یکی دیگر از اقدامات مهم در این زمینه مناسب‌سازی و اختصاص فضای ویژه‌ای از ناوگان حمل‌ونقل عمومی اعم از اتوبوس و مترو برای کم‌توانان جسمی است، هرچند که در این زمینه گام‌هایی برداشته شده، اما عزم و تلاشی فراتر از آنچه عملی شده را می‌طلبد، از طرفی چندی پیش پیرو مصوبه شورای شهر و دستور دکتر قالیباف، مناسب سازی محیط شهری برای جانبازان و معلولان جسمی _ حرکتی در دستور کار شهرداری تهران قرار گرفت و دکتر محمدباقر قالیباف شهردار تهران با صدور بخشنامه ای کلیه معاونان، مشاوران، شهرداران مناطق ??گانه و سازمان ها و شرکت های تابعه شهرداری را موظف به مناسب سازی فضاهای شهری برای جانبازان و معلولان جسمی و حرکتی کرد.

  در این بخشنامه با تأکید بر این که شهر تهران به همه شهروندان تعلق دارد و ایجاد شرایط مناسب و استفاده از مواهب و امکانات زندگی مدنی برای کسانی که در این شهر زندگی یا توقف می کنند برعهده مدیریت شهری است، تصریح شده است: به مناسبت روز جهانی معلول و با ادای احترام به همه شهروندان معلول تهرانی و پیرو مصوبه یکصد و پنجاه و هشتمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران مبنی بر مناسب سازی فضاهای شهری برای جانبازان و معلولان جسمی و حرکتی و همچنین ماده ??? قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و تصویب نامه هیأت محترم وزیران مورخ ?/?/?? و براساس ضوابط مصوب شورای عالی شهرسازی ضروری است اقدامات مربوط به مناسب سازی فضاهای شهری در دو فاز اجرایی تا پایان سال ?? و ?? به تفکیک اجرا شود در کنار این مصوبه همچنین بر اساس یکی از مفاد این آیین‌نامه، شهرداری‌ها موظفند از صدور پروانه احداث و پایان ‌کار برای ساختمان‌ها، اماکن و معابری که ضوابط و مقررات شهرسازی را برای معلولان رعایت نکرده باشند، خودداری کنند.

  اما با گذشت یک‌سال‌ونیم از مصوبه هیأت دولت، به نظر می‌‌رسد این مصوبه یعنی عدم صدور پایان کار برای ساختمان‌های نامناسب، توسط شهرداری اجرا نمی‌شود.

  *وضعیت گزارش مناسب‌سازی فضای شهری معلولان در دولت

  گزارش مناسب‌سازی فضای شهری برای معلولان چند ماه پیش به وزارت رفاه ارسال شد و قرار بود در آینده توسط وزیر رفاه در هیات دولت مطرح ‌شود، کاظم نظم‌ده معاون توانبخشی سازمان بهزیستی، در گفت و گو با برنا در این رابطه می گوید: گزارش مناسب سازی فضای شهری آماده شده است و در آینده ای نزدیک جلسات کشوری با حضور نمایندگان مختلف سازمان ها در بهزیستی برگزار می شود.

  وی با تاکید بر مناسب‌سازی محل زندگی معلولان افزود: مناسب‌سازی به معنای اعم کلمه شامل مناسب‌سازی محیط زندگی داخلی منزل مسکونی معلولان و محیط اجتماعی، شهری، تمامی تجهیزات و امکانات رفاهی مورد استفاده معلولان از قبیل حمل و نقل درون و برون‌شهری، هواپیما، غیره و وسایل کمک آموزشی اعم از آموزشی، ورزشی و تفریحی است.

  وی با بیان این که مناسب‌سازی در ابعاد یاد شده بسیار گسترده و نیاز به سیاستگذاری طولانی مدت دارد، تصریح می کند: به عنوان مثال در برجی که ساخته می‌شود، قرار نیست سازمان بهزیستی کشور اعتباری را برای مناسب‌سازی لحاظ کند، بلکه مقرر شده، طراحی‌های طراحان اماکن عمومی از قبیل دانشگاه‌ها، مساجد، پارک‌ها، سینماها و غیره به گونه‌ای باشد که این اماکن قابل استفاده برای معلولان باشد.

  نظم‌ده می افزاید: در همین راستا سازمان بهزیستی بر اساس ماده دو قانون جامع حمایت از حقوق معلولان در سال گذشته ستاد مناسب‌سازی کشور را به ریاست وزیر رفاه و دبیری رییس سازمان بهزیستی تشکیل داد که دبیرخانه‌اش در حوزه معاونت توانبخشی این سازمان قرار دارد.

  وی با بیان این که پس از تشکیل ستاد مناسب‌سازی این ستاد در استان‌ها نیز تشکیل شد، گفت: یکی از فعالیت‌های ستاد، استخراج وضعیت موجود مناسب‌سازی کشور است و به عنوان مثال در استان‌های مختلف، دستگاه‌ها هشت مورد همچون ورودی‌ها، دستشویی‌ها، رمپ‌ها و غیره را مورد مطالعه قرار داده و جایگاه هر استان در امر مناسب‌سازی را اعلام می‌کنند.

  معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به این که علاوه بر تامین اعتبارات ستادی و استانی مناسب‌سازی منزل مسکونی معلولان، مناسب‌سازی تجهیزات آموزشی آن‌ها نیز مدنظر است در رابطه با اعتبارات پیش‌بینی شده برای این امر، گفت: هنوز موافقتنامه‌های اعتبارات استانی در این باره امضا نشده است، بنابراین رقم اعتبارات را نمی‌توان اعلام کرد.

  *مناسب سازی فضاهای شهری، در مرحله مذاکره

  رییس سازمان بهزیستی کشورچند روز پیش اعلام کرده بود که عملیات مناسب سازی فضاهای شهری برای معلولان کشور در حال حاضر در مرحله مذاکره است و هنوز به نتیجه قابل اعلامی در این خصوص نرسیده ایم.

  ابوالحسن فقیه گفته بود به منظور مناسب سازی فضاهای شهری به دنبال امضای تفاهم نامه با شهرداری ها و شورای عالی استان ها هستیم.

  وی محیط های شهری را ضعیف ترین بخش جامعه در بخش مناسب سازی دانسته و بیان داشت این سازمان در حال امضای تفاهم نامه هایی با راه آهن کشور به منظور مناسب سازی ایستگاه ها و قطارها است.

  با وجود تلاش های بسیار مسئولان در عمل شاهد رشد طرح های مناسب سازی فضای شهری برای معلولان نیستیم ؛متاسفانه تنها با نزدیکی به روز جهانی معلولان به طور مقطعی همه و حتی رسانه‌ها نگاهی گذرا به مشکلات معلولان دارند اما پس از گذشت چند روز، آنها به فراموشی سپرده می‌شوند با وجود اینکه هیأت دولت در خرداد امسال آیین‌‌نامه اجرایی قانون جامع حمایت از معلولان را برای حمایت از معلولان تصویب و ابلاغ کرده اما جامعه معلولان کشور امیدی به اجرای آن ندارند و تاکید می کنند معلولان قوانین تشریفاتی نمی‌خواهند...

  نساء نژادزارع 

•   شبکه خبری برنا