کابوسی به نام خودکشی

حسن موسوی‌چلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی کشور درباره پدیده خودکشی و اقدام به خودکشی در گفتوگو با «رسالت» اظهار داشت: در بحث خودکشی نخست آمار ایران به نسبت جهانی به ازای جمعیت معمولا بین 5-7 نفر در 100 هزار نفر طبق آمار رسمی است. این پدیده از موضوعاتی است که میان آمار واقعی و رسمی فاصله‌هایی وجود دارد؛ چرا که برخی برای ثبت نام فردی که خودکشی کرده است به جهت برخی مسائل از جمله حفظ آبرو، استفاده از بیمه فرد و بسیاری موضوعات دیگر اقدام نمی‌کنند.
این محقق و پژوهشگر اجتماعی با بیان اینکه آمار خودکشی در برخی از استانها بیشتر است، تصریح کرد: این موضوع مسبوق به سابقه است و اینگونه نیست که تنها طی یکی دو سال افزایش یافته باشد، در اینجا باید گفت عوامل مختلفی در خودکشی دخیل هستند.
او ادامه داد: بخشی از مولفه پدیده خودکشی  به ویژگیهای فردی مربوط می شود، احتمال گرایش به خودکشی معمولا در میان افرادی که دچار افسردگی هستند بیشتر است؛ همچنین در میان افراد معتاد، شکست خورده عشقی، شکست خورده کاری و ... این پدیده بیشتر مشاهده می‌شود. 
موسوی‌چلک با اشاره به این که نشانه اصلی خودکشی در جوامع موضوع دیگری است، افزود: افراد مهارتهای حل مشکلات را به خوبی نیاموخته و به همین جهت سلامت روانی اجتماعی در جامعه‌ای که پدیده خودکشی در آن رو به افزایش است، بالا نیست، به عبارت دیگر، در بحث اقدام به خودکشی امید و ناامیدی تعیین‌کننده هستند. افراد امیدوار کمتر به سمت اقدام به خودکشی حرکت می‌کنند، همچنین به هر اندازه که صمیمیت، تعامل و احساس تعلق اعضای خانواده به یکدیگر بیشتر باشد احتمال بروز خودکشی کاهش پیدا می‌کند.
او با بیان این که جامعه‌ای که از نشاط اجتماعی بیشتری برخوردار است طبیعتا احتمال اقدام به خودکشی در آن کاهش پیدا می‌کند، گفت: در جامعه‌ای که نگرانی در مردم کمتر باشد احتمال اقدام به خودکشی هم کاهش پیدا می‌کند، در جامعه ای که باورهای دینی در افراد درونی می‌شود معمولا احتمال گرایش به خودکشی کمتر می‌شود، جامعه متاهلین به جهت وابستگی و احساس تعلقی که وجود دارد احتمال اقدام به خودکشی کاهش پیدا می‌کند، در خانواده‌هایی که اختلافات خانوادگی کم باشد، احتمال بروز اقدام به خودکشی هم کمتر است.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی کشور ادامه داد: در برخی خانوادهها گاهی اوقات مشکلاتی به وجود می‌آید که می‌تواند زمینه بروز خودکشی در خانواده را افزایش دهد؛ به طور مثال بیماریهای صعب‌العلاج، جبران انجام کارهای اشتباه حتی در برخی مواقع افراد برای رسیدن به درخواست‌هایی که خانواده توان تامین آن را ندارد، تهدید به خودکشی می‌کنند تا آن خواسته برآورده شود.
این محقق و پژوهشگر اجتماعی افزود: بخشی از رخ دادن این پدیده به سیاستگذاری‌های کلان کشور، درون خانواده و ویژگیهای فردی مربوط می شود، تقریبا میتوان گفت که این موضوعات در پدیده خودکشی تعیین‌کننده است. 
او در پاسخ به این سوال که میزان خودکشی در زنان بیشتر است یا آقایان، گفت: در این زمینه نوع اصطلاح وجود دارد. نخست «اقدام به خودکشی» که در گذشته از آن با نام«خودکشی ناموفق» یاد می‌کردند و دیگری خودکشی که منجر به فوت می‌شود. اقدام به خودکشی معمولا در میان زنان بیشتر است تا مردان. اقدام به خودکشی در میان مردان بسیار کمتر است اما اگر قصد خودکشی داشته باشند با توجه به این که عوامل و دلایلشان برای خودکشی از نظر خودشان محکمتر است لذا نتیجه‌اش منجر به فوت می‌شود.
موسوی‌چلک در پاسخ به این سوال که برای کاهش خودکشی در سطح کشور چه اقداماتی باید داد، ابراز کرد: با توجه به این که بخشی از این اقدامات مربوط به مسائل اقتصادی و بخش دیگری مربوط به مسائل اقتصادی می‌شود، آموزش و سیاست‌گذاری از مولفه‌های مهمی است که در کاهش خودکشی‌ها کمک می‌کند. به هر اندازه که مسوولیت اجتماعی در جامعه بیشتر باشد سرمایه اجتماعی، مهربانی اجتماعی، تعلق اجتماعی و همبستگی اجتماعی هم بیشتر خواهد شد بنابراین مولفه‌هایی از این دست طبیعتا احتمال اقدام به خودکشی را کاهش می‌دهد.

سید حسن موسوی چلک
رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران.روزنامه رسالت.۲۶ تیر ۹۸