به بهانه روز جهانی بهداشت روان بهداشت روان ضرورتی فراموش شده بهین - طبق آخرین گزارش های منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی، بسیاری از کشورها تنها بخش اندک و ناچیزی را از بودجه بهداشتی خود صرف بهداشت روانی می کنند. یک پنجم از ١٠٠ کشوری که آمارهای خود را به این سازمان ارائه داده اند، تنها کمتر از یک درصد بودجه بهداشتی خود را برای بهبود و ارتقای سلامت روان هزینه می کنند. این در حالی است که طبق آمار های این سازمان ، ١٣ درصد هزینه درمان بیماری ها به دست گسترده ای از اختلالات عصبی-روانی مربوط می شود و مراقبت از بهداشت روان هنوز در اولویت قرار نگرفته و منابع جهانی برای مبتلایان به اختلالات روانی و عصبی برای رفع نیازهای روزافزون بهداشت روانی، ناکافی و توزیع آن ها در جهان نابرابر است. یک روان شناس عنوان می کند: بهداشت روان، دانش و هنری است که به افراد کمک می کند تا با ایجاد روش هایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی، بتوانند با محیط خود سازگار شوند و راه های مطلوبی را برای رفع مشکلات خود بیابند. دکتر «محبوبه مفتاحی» می گوید: سازمان بهداشت جهانی ، بهداشت روان را همان قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران ، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و رفع تضادها می داند که به تامین و رشد سلامت روانی فرد و اجتماع و پیشگیری از ابتلا به اختلال های روانی ، درمان مناسب و بازتوانی آن ها می انجامد. وی تصریح می کند: سلامت روانی به نحوه تفکر، احساس و عمل اشخاص بستگی دارد و افرادی که از آن برخوردارند نسبت به زندگی ، نگرشی مثبت دارند ، آماده برخورد با مشکلات زندگی اند، در مورد خود و دیگران احساس خوبی دارند و در محیط کار و روابطشان مسئولیت پذیرند.وی خاطرنشان می کند: سلامت روان در بسیاری موارد مانند سلامت جسم است و مردم برخی اوقات احساس افسردگی می کنند همان طور که بسیاری از آن ها دچار سرماخوردگی می شوند و نمی توان از ابتلا به آن ایمن بود. وی بااشاره به این که اعتماد به نفس ، کلید سلامت روانی است می گوید: اگر اعتماد به نفس اشخاص بالا باشد، آن ها از زندگی رضایت دارند ، هدف های مشخصی را دنبال می کنند ، برای رفع مشکلات به خود متکی اند، به دنبال راه کارهای مناسب می گردند و روابط سالم و دوستانه برقرار می کنند.مسئول واحد بهداشت روان دانشکده علوم پزشکی خراسان شمالی نیز عنوان می کند: بهداشت روان، حالتی از رفاه است که در آن فرد توانایی هایش را باز می شناسد، قادر است با استرس های معمول زندگی مدارا کند ، از نظر اجتماعی نیز مفید و سازنده باشد و با دیگران مشارکت و همکاری کند.دکتر «بلاغی» عقیده دارد : سلامت روان شامل افزایش توانایی های افراد جامعه و قادر کردن آن ها برای دستیابی به اهداف مورد نظر است.وی تصریح می کند: اختلالات روانی در افراد بی خانمان ، تهی دست ، بیکار، کسانی که قربانی خشونت اند ، مهاجران و پناهندگان ، کودکان و زنانی که مورد سوء استفاده واقع شده اند و افراد مسنی که به آن ها بی توجهی می شود، بیش تر از دیگران دیده می شود. وی می افزاید: البته این به معنای آن نیست که افراد به ظاهر سالم از بحث بهداشت روان غافل باشند و آن را مختص کسانی که از بیماری های روانی رنج می برند، بدانند. وی می گوید: بسیاری از مشکلات خانوادگی و انحرافات اخلاقی، ریشه روانی دارند و بهتر است در ابتدای شروع هر نوع مشکل روحی و روانی و برای پیشگیری از مزمن شدن آن، با روان پزشک یا پزشک دوره دیده بهداشت روان مشورت شود. «بلاغی» خاطرنشان می کند: اگر پس از مراجعه به پزشک متخصص و انجام آزمایش های مختلف، علت بیماری پیدا نشد، لازم است که فرد از خدمات روان پزشکی بهره مند شود. وی ادامه می دهد: بیماری روانی شاید به ظاهر ترسناک باشد، گرچه در بسیاری از موارد، پاسخ به درمان آن خیلی بهتر از سایر بیماری هاست. وی عنوان می کند: از اقدامات دانشکده علوم پزشکی در حوزه بهداشت روان می توان به مواردی چون تحت پوشش گرفتن حدود ٧ هزار و ٥٠٠ بیمار در برنامه بهداشت روان مناطق شهری و روستایی، تلاش برای انگ زدایی از بیماران روانی و افتتاح بخش روان پزشکی بیمارستان امام رضا(ع) بجنورد با ٢٢ تخت فعال اشاره کرد. وی اضافه می کند: تشکیل کمیته های تامین سلامت روانی دانشجویان، راه اندازی مراکز کاهش آسیب های ناشی از اعتیاد در بجنورد، تحت پوشش قراردادن اکثر داروهای اساسی بهداشت روان در فهرست بیمه روستایی با همکاری بیمه خدمات درمانی و ... نیز از این اقدامات است. مسئول گروه مردم نهاد «همیاران سلامت روان» در بجنورد نیز اظهار می کند: در حوزه بهداشت و سلامت باید نگاهی همه جانبه داشت و در ابعاد جسمی روانی، اجتماعی و معنوی با عزمی راسخ فعالیت کنیم. «نیک سرشت» می گوید رابطه ای مستقیم بین سلامت روانی افراد جامعه و ضریب امنیت اجتماعی وجود دارد و جمعیت مردم نهاد همیاران سلامت روان به دلیل فعالیت در جامعه، حضور در پایگاه های اجتماعی و ارتباط بی واسطه با افراد، به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت عمل می کند. وی تصریح می کند: ١٤٥ انشعاب کشوری همیاران سلامت روان وجود دارد که سازمان دهی و نگرشی خاص بر تشکل های زنان به عنوان عوامل مهم ایجادکننده تغییر، دارند. وی اضافه می کند: فضای فرهنگی و سلامت روانی یک جامعه متاثر از دیدگاه ها و عمق ادراک زنان است و این مربیان اجتماع کوچک خانواده، مرزبانان فرهنگ و سلامت خانواده بزرگ اجتماع اند. وی عنوان می کند: جمعیت همیاران سلامت روان با برگزاری کارگاه های مهارت زندگی و آموزش های مختلف همیاری و شهروندی برای تحقق طرح سلامت جامعه و افزایش امنیت اجتماعی گام بر می دارد و بر اساس نیازسنجی در ٨ نقطه آسیب خیز حاشیه نشین، طرح اجتماع محور پیشگیری را از آسیب ها در دست اجرا دارد. وی تاکید می کند: همکاری تمام نهادهای دست اندرکار تامین و ارتقای سلامت روان از جمله آموزش و پرورش، شهرداری، بهزیستی، نیروی انتظامی، تربیت بدنی و ... باعث پیشبرد اهداف این نهادها خواهد شد. وی می گوید: باید پیشگیری بر درمان مقدم باشد و التزام عملی به آن، جایگزین شرایط فعلی شود. وی اظهار امیدواری می کند تا با اجرای طرح اجتماع محور پیشگیری از آسیب های اجتماعی که از سوی شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر و معاونت پیشگیری سازمان بهزیستی حمایت می شود، گامی در مسیر پیشگیری از اعتیاد که اینک به معضلی بزرگ تبدیل شده است، برداشته شود. وی عنوان می کند: پایگاه های همیاران سلامت روان در کتابخانه ها، خانه های فرهنگ و برخی مهدهای کودک می کوشند با برگزاری کلاس های آموزشی، توزیع کتب و سی دی و ارائه مشاوره فردی و گروهی، سهم اندکی در افزایش مهارت های فردی و اجتماعی و ارتقای بهداشت و سلامت روان افراد جامعه داشته باشند. • خراسان |